Spółka komandytowa i umowa z komplementariuszem: Czy to możliwe? (2024)

Spółka komandytowa może zawierać umowy z komplementariuszem, jednak budzi to wiele pytań prawnych i praktycznych. Dowiedz się, czy spółka komandytowa ma prawo podpisać umowę o zarządzanie z komplementariuszem i jakie warunki muszą być spełnione.

Umowa o zarządzanie w spółce komandytowej – wprowadzenie

Prowadzenie biznesu w formie spółki komandytowej to popularny wybór wśród polskich przedsiębiorców. Łączy ona zalety spółki osobowej i kapitałowej, oferując elastyczność i możliwość ograniczenia odpowiedzialności. Jednym z kluczowych aspektów funkcjonowania spółki komandytowej jest zarządzanie. Często pojawia się pytanie, czy spółka komandytowa może zawrzeć umowę o zarządzanie z komplementariuszem. Odpowiedź jest twierdząca, ale wymaga to uwzględnienia szeregu istotnych kwestii prawnych i praktycznych.

Podstawy prawne – Kodeks spółek handlowych i Kodeks cywilny

Kluczowe regulacje dotyczące spółki komandytowej znajdziemy w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (dalej: KSH). Zgodnie z art. 102 KSH, spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika jest ograniczona (komandytariusz).

Komplementariusz, zgodnie z art. 121 KSH, prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. To on ponosi nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Z kolei komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki tylko do wysokości sumy komandytowej (art. 103 KSH).

Zawieranie umów między spółką a komplementariuszem podlega ogólnym zasadom prawa cywilnego, w szczególności przepisom ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej: KC), w tym regulacjom dotyczącym zobowiązań umownych (art. 353 i nast. KC).

Czy spółka komandytowa może zawrzeć umowę o zarządzanie z komplementariuszem?

Tak, spółka komandytowa może zawrzeć umowę o zarządzanie z komplementariuszem. Umowa ta precyzuje zakres obowiązków komplementariusza związanych z zarządzaniem spółką, a także określa jego wynagrodzenie. Jest to dopuszczalne na gruncie swobody umów (art. 353¹ KC), pod warunkiem, że umowa nie narusza bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, zasad współżycia społecznego oraz właściwości (natury) stosunku prawnego.

Dlaczego warto zawrzeć taką umowę? Przede wszystkim, umowa o zarządzanie porządkuje relacje między spółką a komplementariuszem, definiując jego obowiązki i uprawnienia w sposób bardziej szczegółowy niż wynika to jedynie z KSH. Pozwala to na uniknięcie sporów i niejasności w przyszłości.

Formy umowy o zarządzanie

Umowa o zarządzanie może przybierać różne formy prawne. Najczęściej spotykane to:

• Umowa o świadczenie usług zarządzania (art. 750 KC): Jest to umowa nienazwana, w której komplementariusz zobowiązuje się do świadczenia usług zarządzania spółką w zamian za wynagrodzenie.
• Umowa zlecenia (art. 734 KC): Komplementariusz zobowiązuje się do dokonania określonych czynności prawnych w imieniu spółki.
• Umowa o pracę: W tym przypadku komplementariusz jest zatrudniony przez spółkę na podstawie umowy o pracę. Jest to rzadziej spotykane rozwiązanie, ale możliwe.
• Kontrakt menedżerski (umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem): Umowa nienazwana, regulowana przepisami KC o zobowiązaniach, w której komplementariusz zobowiązuje się do prowadzenia spraw spółki w sposób profesjonalny i z należytą starannością.

Warunki ważności umowy o zarządzanie

Aby umowa o zarządzanie z komplementariuszem była ważna, musi spełniać kilka warunków:

1. Zgodność z prawem: Umowa nie może naruszać przepisów KSH i KC.
2. Określoność świadczenia: Umowa musi precyzyjnie określać, jakie czynności ma wykonywać komplementariusz w ramach zarządzania spółką.
3. Wynagrodzenie: Umowa powinna określać wysokość i sposób wypłaty wynagrodzenia dla komplementariusza.
4. Reprezentacja spółki: Przy zawieraniu umowy spółkę musi reprezentować osoba uprawniona do jej reprezentacji, która nie jest jednocześnie stroną umowy (komplementariuszem). Może to być np. pełnomocnik powołany przez pozostałych wspólników (komandytariuszy).

Zarządzanie spółką komandytową przez komplementariusza – zakres obowiązków

Zakres obowiązków komplementariusza w ramach umowy o zarządzanie może być bardzo szeroki. Przykładowe obowiązki to:

• Prowadzenie bieżącej działalności spółki.
• Reprezentowanie spółki na zewnątrz.
• Zarządzanie finansami spółki.
• Podejmowanie decyzji strategicznych.
• Nadzór nad pracownikami.
• Dbanie o majątek spółki.

Wynagrodzenie komplementariusza w umowie o zarządzanie

Wynagrodzenie komplementariusza za zarządzanie spółką może być ustalone w różny sposób. Najczęściej spotykane formy to:

• Stała kwota: Komplementariusz otrzymuje stałą kwotę wynagrodzenia co miesiąc.
• Prowizja od zysku: Wynagrodzenie jest uzależnione od osiągniętego przez spółkę zysku.
• Połączenie stałej kwoty i prowizji: Komplementariusz otrzymuje stałą kwotę oraz prowizję od zysku.
• Udział w zysku spółki: Komplementariusz otrzymuje udział w zysku spółki. Należy pamiętać, że jest to odrębne od wynagrodzenia za zarządzanie, jako wspólnikowi.

Wysokość wynagrodzenia powinna być adekwatna do zakresu obowiązków komplementariusza oraz do sytuacji finansowej spółki. Warto również ustalić zasady corocznej weryfikacji wynagrodzenia.

Konflikt interesów i zasady unikania

Zawieranie umowy o zarządzanie z komplementariuszem może rodzić potencjalne konflikty interesów. Komplementariusz, jako strona umowy, może być skłonny do podejmowania decyzji, które są korzystne dla niego, ale niekoniecznie dla spółki. Aby uniknąć takich sytuacji, należy wprowadzić odpowiednie mechanizmy kontroli i nadzoru.

Przykładowe mechanizmy to:

• Ustanowienie rady nadzorczej: Rada nadzorcza kontroluje działalność komplementariusza i opiniuje jego decyzje.
• Wprowadzenie wymogu uzyskiwania zgody komandytariuszy na kluczowe decyzje: Komplementariusz musi uzyskać zgodę komandytariuszy na podejmowanie decyzji o strategicznym znaczeniu dla spółki.
• Ustalenie jasnych zasad raportowania: Komplementariusz regularnie raportuje komandytariuszom o wynikach swojej działalności.

Praktyczna Checklista dla Przedsiębiorcy

Przed zawarciem umowy o zarządzanie z komplementariuszem, warto przejść przez poniższą checklistę:

1. Analiza potrzeb spółki: Określ, jakie zadania związane z zarządzaniem spółką chcesz powierzyć komplementariuszowi.
2. Wybór odpowiedniej formy umowy: Zastanów się, jaka forma umowy (usługi, zlecenie, kontrakt menedżerski) będzie najbardziej odpowiednia dla Twojej sytuacji.
3. Negocjacje z komplementariuszem: Ustal zakres obowiązków, wysokość wynagrodzenia i zasady odpowiedzialności komplementariusza.
4. Konsultacja z prawnikiem: Skonsultuj treść umowy z prawnikiem, aby upewnić się, że jest zgodna z prawem i zabezpiecza interesy spółki.
5. Podpisanie umowy: Podpisz umowę w obecności notariusza (opcjonalnie, ale zalecane).

Najczęściej Popełniane Błędy

Przedsiębiorcy często popełniają następujące błędy przy zawieraniu umów o zarządzanie z komplementariuszem:

• Brak precyzyjnego określenia zakresu obowiązków: Umowa jest zbyt ogólna i nie precyzuje, jakie konkretnie czynności ma wykonywać komplementariusz.
• Niedoszacowanie wynagrodzenia: Wynagrodzenie jest zbyt niskie w stosunku do zakresu obowiązków komplementariusza, co może prowadzić do jego demotywacji.
• Brak mechanizmów kontroli: Umowa nie przewiduje żadnych mechanizmów kontroli nad działalnością komplementariusza, co zwiększa ryzyko konfliktu interesów.
• Ignorowanie wymogów formalnych: Umowa nie jest podpisana przez osoby uprawnione do reprezentacji spółki, co może prowadzić do jej nieważności.

Podsumowanie

Zawarcie umowy o zarządzanie z komplementariuszem w spółce komandytowej jest możliwe i może być korzystne dla obu stron. Pozwala na precyzyjne określenie obowiązków komplementariusza, ustalenie jego wynagrodzenia i wprowadzenie mechanizmów kontroli. Należy jednak pamiętać o zachowaniu ostrożności i uwzględnieniu potencjalnych konfliktów interesów. Konsultacja z prawnikiem przed podpisaniem umowy jest zawsze dobrym rozwiązaniem. Pamiętaj, że odpowiednio skonstruowana umowa o zarządzanie może znacząco przyczynić się do sukcesu Twojej spółki komandytowej.

Pamiętaj, że niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W celu uzyskania wiążącej interpretacji przepisów, skonsultuj się z profesjonalnym doradcą prawnym lub podatkowym.